Hein Pragt Heinpragt.com    © Hein Pragt ( Facebook ,  )
Taalfoutje melden 
Volg op Facebook 
 

Christelijke symbolen pagina.

Op deze pagina geef ik een eigen impressie weer van de betekenis en herkomst van Christelijke symbolen en tekens. Vanaf het begin kende het Christelijk geloof al symbolen zoals de vis als geheim teken om te zien of een ander ook Christen was. Maar ook heeft de kerk zelf veel symbolen gecreëerd en ook veel oude heidense symbolen omgevormd tot Christelijke symbolen en ze zo opgenomen in de Christelijke leer. Veel van de symbolen kunt u terugvinden in de rijk versierde kerken en op graven.

© 1998-2013 Hein Pragt

De betekenis en herkomst van Christelijke symbolen.


AO symbool
Alpha Omega. Dit symbool staat voor de Griekse letters Alfa en Omega wat uit het Christendom komt en wat Jezus almacht symboliseert. Alfa en Omega zijn de eerste en de laatste letter van het klassieke Griekse alfabet en staan zo ook symbool voor het begin en het einde.
anker symbool
Anker. Het anker is het algemene symbool van hoop. In de Christelijk cultuur staat het voor de hoop in Jezus Christus. Dit symbool was ook het embleem van Sint Clement, de Bishop van Rome die volgens de overlevering vastgebonden aan een anker in zee geworpen werd.
Duif met palmtak symbool
Duif met palmtak. De duif is een Christelijk symbool voor verzoening en vrede. De duif verwijst ook naar eenvoud, onschuld en zuiverheid. Ook is de duif binnen de Christelijke kerk een teken van reinheid en vrede verwijst het naar de Heilige Geest.
Engel symbool
Engel. Het woord engel zou afkomstig zijn van het Griekse "ángelos" dat "boodschapper" betekent en het Hebreeuwse woord voor engel is "mal'ach" wat ook staat voor "boodschapper". Ook het Arabische woord "malak" is hier aan verwant. Engelen hebben vaak vleugels als teken van hun goddelijke macht en dit komt voort uit de oudheid waar vogels vaak als verbinding tussen het aardse en het hemelse werden gezien. Er zijn veel engelen in de Bijbel gesproken over tienduizenden maal tienduizenden en in de christelijke traditie staan serafijnen aan het hoofd van de engelenhiërarchie. Ook staat in de Bijbel geschreven dat engelen over bovennatuurlijke macht, kennis en capaciteiten beschikken en de theologie ondersteunt deze eigenschappen van engelen. Engelen staan boven de natuurwetten en zijn tot dingen in staat die voor de mens onmogelijk zijn.
Lees hier meer over: Engelen
Franse Lelie symbool
Franse Lelie symbool. De Franse Lelie of Fleur-de-Lis stelden in de Byzantijnse tijd voorspoed en koninklijkheid voor. Koning Lodewijk VII van Frankrijk gaf de lelie een plaats in zijn familiewapen en onder zijn regering werd de lelie het embleem van de Franse monarchie en het symbool van de Heilige Maagd voor de Christenen. De Franse lelie werd het embleem voor de Franse koningen.
Grieks kruis
Grieks kruis. Dit is het Grieks kruis en staat voor het de Griekse letters "chi", de eerste letters van het woord Christus. Het heeft 8 armen en het nummer 8 staat voor de wedergeboorte.
Hugenotenkruis
Hugenotenkruis. Het Hugenotenkruis heeft als hoofdbestanddeel het Maltezer-kruis. Dit is het kenteken van de ridders van Malta. Dit is een geestelijke ridderorde uit de middeleeuwen. Het kruis heeft gelijke armen, met een wijd uiteenlopende top. Het Maltezerkruis werd gezien als symbool van de wedergeboorte. De acht punten stellen voor de acht zaligsprekingen uit het Evangelie naar Matheüs (Matheüs 5: 3-10). De armen van het kruis worden verbonden door een krans van vier lelies of harten. Dit zijn de symbolen van reinheid en trouw. Het oorspronkelijke aanhangsel onderaan was een traan, later is de traan vervangen door een duif, het symbool van de Heilige Geest. Het Hugenotenkruis is tegenwoordig het symbool van reformatorische Christenen.
graf ihs symbool
IHS. De symbolische betekenis van het monogram IHS wordt vaak verklaard met de beginletters van “Iesus hominum salvator” wat staat voor “Jezus de redder der mensen” of “in hoc salis”wat staat voor “hierin ligt de zaligheid”. IHS zijn ook de eerste drie letters van het Griekse woord (IHSOYS) dat Jezus betekent. Een andere verklaring is “In hoc signo” wat staat voor “In dit teken zult gij overwinnen”. IHS kan men ook vinden op kerkgevels, biechtstoelen en bidprentjes en het monogram werd in het verleden veel gebruikt door de welgestelde katholieke orde der Jezuïeten.
Internationaal Rouwsymbool
Internationaal Rouwsymbool. Dit is een universeel rouwsymbool, los van nationale en godsdienstige gevoelens en sentimenten.
Voor meer informatie kunt u kijken op de site van: www.rouwsymbool.nl.
visje symbool Ichtusteken of vis symbool. De oorsprong van het teken komt uit de tijd dat de eerste Christenen vervolgd werden. Ze gebruikten dit teken om te zien of een ander ook Christen was. ICHTHUS betekent letterlijk 'vis'. De I staat voor Jezus, de CH voor Christus, de T voor THeou, de U voor Uios, de S voor Soter. Dit is een ruwe vertaling voor Jezus Christus Gods Zoon Verlosser. Tegenwoordig zie je het symbool vaak op de achterkant van een auto ten teken dat de eigenaar een Christen is.
Jacobsschelp symbool
Jacobsschelp symbool. De Jacobsschelp of Sint Jacobsschelp is een Christelijk symbool en het symbool van de heilige Jacobus. Sinds de middeleeuwen staat de schelp symbool voor de heilige Jacobus. De symboliek van de schelp in het algemeen gaat verder terug, er zijn afbeeldingen van schelpen bekend die uit de Romeinse tijd, waar de schelp een symbool was geboorte en wedergeboorte.
kikker symbool
Kikker. De metamorfose van de kikker werd door de Christenen in verband gebracht met de wederopstanding van Christus. In de Middeleeuwen werd het gedroogde lijf van een kikker vaak in een zijden zakje om de hals gedragen als bescherming tegen epilepsie. De pad was minder populair bij werd beschouwd als een handlanger van de duivel en heksen.
kruis symbool
Kruis symbool. Het kruis is al een heel oud symbool, voor het een algemeen Christelijk symbool werd, was het het kruis al een symbool van verzoening, synthese tussen hemel en aarde en de vier windrichtingen. Als Christelijk symbool wordt het in verschillende vormen aangetroffen. Het kruis is voor Christenen het symbool van het lijden en sterven van Jezus, ook wel 'Christus' genoemd. Hij is namelijk aan het kruis (een Romeins martelwerktuig) gestorven. Zij geloven dat door dit lijden en sterven nodig was, omdat hij daarmee de straf heeft ondergaan, voor alle verkeerde dingen die we in het dagelijks leven doen. Het is daarmee een symbool van de verzoening tussen God en de mensen, het centrale gegeven in het Christelijke geloof.
lam symbool
Lam. Het lam is eeuwenlang het symbool voor Jezus Christus geweest, de beeltenis biedt krachtige bescherming tegen onvruchtbaarheid en ook wordt er vrede mee afgedwongen. Het is ook een symbool van reinheid en onschuld en het lam, afgebeeld met kruis en nimbus is het symbool van de offerdood van Christus.
Malterzerkruis
Malterzerkruis. Dit is het kenteken van de ridders van Malta. Dit is een geestelijke ridderorde van St. John uit de middeleeuwen. Het kruis heeft gelijke armen, met een wijd uiteenlopende top. Het Maltezerkruis werd gezien als symbool van de wedergeboorte. De acht punten stellen voor de acht zaligsprekingen uit het Evangelie naar Matheüs (Matheüs 5: 3-10).
graf pax symbool
PAX. Pax betekent vrede in het Latijn en het is het symbool van Christus die de vrede op aarde bracht.
PX symbool
PX symbool. Dit is het monogram van Christus. Het monogram is samengesteld uit de Griekse letters X en P, die de eerste letters van Christus vormen. De ovale cirkel, het ei, is het symbool van geboorte en nieuw leven.
PXAO symbool
PXAO symbool. Dit is ook een monogram van Christus. Het monogram is samengesteld uit de Griekse letters X en P, die de eerste letters van Christus vormen. Een aanvulling is hier links en recht de eerste en laatste letter van het Griekse alfabet, als symbool van het begin en het einde.
Raaf symbool
Raaf. De raaf staat in de Christelijke symboliek gelijk aan andere kraaiachtigen als de roek en de kraai en het is een vogel die doorgaans een kwade roep heeft, maar soms ook om zijn wijsheid gewaardeerd wordt. In de bijbel krijgt de profeet Elia in de woestijn brood van de raven. In het vroege Christendom werd de raaf verweten dat hij Noach niet op de hoogte stelde van het aflopen van de zondvloed en zo werd hij tot symbool van de slaaf van wereldse lusten, die draalt met zijn bekering, hij roept immers "eras, eras" (Lat. morgen, morgen).
Rozenkrans symbool
Rozenkrans. De rozenkrans heeft een lange geschiedenis, in vroeger tijden was het een touwtje waarin op bepaalde afstanden knoopjes waren gelegd. Na elk gebed werd het touwtje, dat in de hand werd gehouden, een knoopje verder geschoven. Aan het eind van het touwtje was de gebedscyclus gereed. Later in de tijd werden uiteinden aan elkaar geknoopt en in de daarop volgende versie werden de knopen vervangen door kralen. De rozenkrans is voor veel mensen meer geworden dan een hulp bij het bidden, het is een soort van amulet geworden. Het werkt als een bescherming tegen onheil, van verleiding tot hekserij en zelfs lichamelijke ziekten. Poolse boeren lopen drie keer met een bel, kaars en een rozenkrans om hun huis heen om de bliksem af te weren en in Oostenrijk wordt een speciale versie gebruikt om kinderen te behoeden tegen ziekte en het Boze Oog. Hoewel de meeste mensen denken dat de rozenkrans met het katholieke geloof verbonden is kwam een vorm van een rond snoer gebedskralen ook al voor in India in de oude cultus van Shiva. Via India belandde de rozenkrans in Tibet en China en van China naar Japan. De Christelijke gebedstellers verschenen pas rond het jaar 1000. Het precieze aantal kralen in een rozenkrans varieert per godsdienst.
Russisch kruis symbool
Russisch kruis. Dit soort kruis komt voor in de Russische Orthodoxe Kerk. De bovenste balk staat voor het bordje met de letters "INRI", de betekenis van de onderste balk is niet geheel duidelijk.
visje symbool De vis of het Ichtusteken. De oorsprong van het Ichtusteken komt uit de tijd dat de eerste Christenen vervolgd werden. Ze gebruikten dit teken om te zien of een ander ook Christen was. ICHTHUS betekent letterlijk 'vis'. De I staat voor Jezus, de CH voor Christus, de T voor THeou, de U voor Uios, de S voor Soter. Dit is een ruwe vertaling voor Jezus Christus Gods Zoon Verlosser. Tegenwoordig zie je het symbool vaak op de achterkant van een auto ten teken dat de eigenaar een Christen is.
graf xp symbool
XP. Dit symbool heet ook wel het labarum en staat voor de Griekse letters X (chi) en P (rho) die de eerste letters van Christus vormen. Volgens een andere traditie zijn het de Griekse equivalenten van de beginletters van het Latijnse Christus Rex wat staat voor “Christus is Koning”. In combinatie met het kruis is het een symbool voor de kruisiging en opstanding van Christus.
graf xpao symbool
XPAO. Dit symbool is de samenvoeging van de Griekse letters X (chi) en P (rho) die de eerste letters van Christus vormen in combinatie met de Griekse letters Alfa en Omega wat uit het Christendom komt en wat Jezus almacht symboliseert en Alfa en Omega zijn de eerste en de laatste letter van het klassieke Griekse alfabet en staan zo ook symbool voor het begin en het einde.
Zegel van Salomon
Zegel van Salomon. Dit symbool word gedragen als een amulet ter bescherming tegen alle vormen van gevaar, tegenspoed en kwaad. Binnen in het symbool staan twee kruislings geplaatste driehoeken. Het staat ook beken als het schild van David.

Een spciale groep symbolen zijn de grafsymbolen die men kan vinden op begraafplaatsen. Veel van deze symbolen hebben ook een Christelijke achtergrond en betekenis. Lees meer over grafsymbolen op: Grafsymbolen pagina.

Christelijke symboliek

Wanneer men praat over de Christelijke symboliek dan bedoelt men het geheel van symbolen, kleuren en symbolische handelingen die binnen het Christendom gebruikt worden. Het zijn figuren, objecten of handelingen met een speciale betekenis binnen het Christelijk geloof. Een groot deel van deze symbolen hebben hun oorsprong in de Bijbel. Soms zijn Christelijke symbolen afgeleid van specifieke geschriften van het Oude Testament, andere symbolen komen soms voort uit een specifieke kerkelijke stroming. De symbolen vindt men onder andere terug in de liturgische kledij, liturgische handelingen, in kerkgebouwen en op begraafplaatsen. Vaak kan men aan het soort kledij en het gebruik van specifieke symbolen zien, om welke Christelijke stroming het gaat.

Kleuren in de eredienst

In de begintijd van de Christelijke kerk was de kleding vrijwel gelijk aan de kleding die de mensen thuis gewend waren. De romeinse burgers die het konden betalen droegen witte kleding, maar in de bijbel had de kleur wit ook nog een symbolische betekenis. In het oude testament is wit een feestkleur, kleur van de reinheid en van vergeving van de zonden. In het nieuwe testament is wit ook de kleur van reinheid en van toewijding aan god. Op oude afbeeldingen van de kerk zien we dat de voorgangers witte kleding droegen maar toen er meer welvaart kwam kreeg het kleed van de voorganger bij feestdagen een versiering. Omstreeks 1200 gaf de paus regels voor het gebruik van kleuren in de eredienst: wit voor de feestdagen, rood voor de martelaarsdagen, zwart voor de boetedagen en groen voor de dagen die over bleven. Ook de lutherse en de anglicaanse kerk kenden kleuren.

  De kleur zwart staat symbool voor de dood, bij begrafenissen draagt men dan ook vaak zwarte kleding gedragen. In de eredienst is zwart de liturgische kleur voor Goede Vrijdag.
  Groen is het symbool en de kleur van groeiende planten. Het is ook een symbool voor leven en liturgisch gezien is groen de triomf van het leven over de dood. De kleur wordt gebruikt in de tijd tussen de feesten.
  Rood is de kleur van het bloed en liturgisch gezien is het de kleur voor de herdenking van de heiligen en martelaren van de kerk. Als kleur van het vuur wordt het voor het Pinksterfeest gebruikt.
  Wit is het symbool van de zuiverheid en de onschuld en het is de liturgische kleur voor de feestdagen van Kerstmis en Pasen.
  Paars is de kleur van de boetedoening en rouw en tevens is het de kleur voor een koninklijk gewaad. De liturgische kleur wordt gebruikt in de weken van Advent en de voorbereiding op Pasen. (de 40 dagentijd)

Wanneer u een suggestie heeft voor dit overzicht kunt u contact opnmemen met: (email: mail@heinpragt.com)


Boeken over Christelijke symbolen.


Christelijke symbolen van A tot Z behandelt in de vorm van een beknopt woordenboek onder meer de symboliek uit Oude en Nieuwe Testament, van Christus, Maria, apostelen, heiligen, engelen, van planten, dieren, vormen en getallen, van zinnebeelden, christelijke kunst en liturgie. Voor het gebruik is geen uitgebreide kunsthistorische kennis vereist. Het boek is ruim geïllustreerd en mag niet ontbreken in de catechese en in het onderwijs. Predikanten, liturgisten, bloemschikgroepen, beeldende kunstenaars, maar ook bezoekers van musea, tentoonstellingen, of oude kerkgebouwen en geïnteresseerden in geschiedenis en symboliek vinden in dit handzame naslagwerk een praktische gids.


In dit sublieme boek wordt de lezer al wandelend meegenomen op een kunstzinnige reis door kerken en kathedralen door de eeuwen heen. De auteur verklaart de herkomst van de talrijke symbolen die in de prachtige oude kerkgebouwen aanwezig zijn in de vorm van glas-in-loodramen, timpanen, kazuifels, wandschilderingen, beeltenissen, ornamenten, kerkboeken, altaren en kruisbeelden. De evenvele verwijzingen naar oude bijbelteksten, documenten en geschriften worden uitbundig en aanschouwelijk in beeld gebracht door werkelijk schitterende afbeeldingen in kleur. Bij het betreden van een kerk krijg je allerlei beelden te verwerken; wat betekent bijvoorbeeld een pelikaan, een man met twee sleutels, een vrouwengestalte met een blauwe mantel, of een man met een adelaar? Dit boek verklaart de meest voorkomende christelijke symbolen, zoals we die in vele kerken kunnen vinden. Verder verklaart het wat de belangrijkste onderdelen van een kerkgebouw zijn, zoals preekstoel, koorhek en de bogen van een gewelf. Het is rijk geillustreerd met prachtige kleurenfoto's van overwegend Britse kerken. Enkele thema's uit het boek: kruisen, Jezus, Maria, heiligen, Oude Testament, engelen, kleuren, cijfers, dieren en planten. De hulst is bijvoorbeeld een symbool van Jezus' lijden; volgens een legende was het kruis van hulsthout gemaakt. Het boek is vlot geschreven en vooral bedoeld voor de geinteresseerde leek; het is populair-wetenschappelijk. Met trefwoordenregister. De auteur studeerde Engels en rechten, en geeft regelmatig lezingen voor een breed publiek over christelijke symboliek.


Onze cultuur is doordrenkt van symbolen, ook uit de christelijke traditie. Je komt ze overal tegen: in je eigen omgeving, maar ook op reizen, op monumenten, in kerken en musea. Alleen kennen wij de betekenis van de symbolen vaak niet meer. Corinna Mühlstedt behandelt de oorsprong, herkomst, betekenis en ontwikkeling van een groot aantal symbolen. Muhlstedt biedt niet nog weer eens een inventarisatie van christelijke symbolen, maar bespreekt de oorsprong van de christelijke beeldsymboliek in samenhang met het symbooldenken in oude culturen en in de dieptepsychologie. Deze symboliek kwam niet uit de lucht vallen: ze wortelde in een algemeen levensgevoel en werd geent op motieven in bestaande godsdiensten. Zulke motieven berustten op overeenkomst tussen het innerlijke van de mens en de kosmische orde en verwezen naar een oorspronkelijke eenheid van geest en stof, gevoel en verstand en een vervlochtenheid van God, mens en natuur. Symbolen appelleren op de volledige persoon die nog in ons diepste innerlijk sluimert. Muhlstedt bespreekt drie symboolgehelen: Licht, Water, Kruis. Zo krijgen wij zicht op oeroude intuitieve vormen van kennis omtrent leven en dood. Gedurende vijftien jaar leidde zij mensen rond in catacomben onder de Sint-Pieter te Rome, waar de veelal bijbelse grafschilderingen rijk aan beelden zijn. Het boek telt 78 afbeeldingen, inclusief tekeningen, die toelichtingen vormen op de in duidelijke druk geboden tekst.


Het christendom heeft een uitermate rijke, maar ook gecompliceerde en veranderlijke beeldtaal. Sommige motieven en voorstellingen hebben een continuïteit van twintig eeuwen; andere zijn teruggeweken en voor ons haast onbegrijpelijk geworden. In dit boek wordt de ontwikkeling van de christelijke iconografie per periode geschetst, in relatie met de kerkgeschiedenis en culturele geschiedenis. Welke religieuze functie hadden de voorstellingen? Welke opvattingen bestonden er over de christelijke kunst? Wat was toegelaten, wat niet? Welk wereldbeeld werd met de voorstellingen uitgedragen? Aan welke bronnen werden ze ontleend? Een handboek over het 'wat' en 'waarom' van de christelijke kunst, het veruit omvangrijkste element van ons kunstpatrimonium.

Last update: 15-01-2013



 

Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend. Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internetsite rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com)